OpinieTom Hannes
Tom
Hannes / De politie houdt de wacht bij de bomenkap, vorige week in Deurne Bron Koen Broos / Hannes Blockx
Het is een strategie die we kennen van de bezetters uit het verleden:
sla de boel grondig kapot, laat de bevolking zien hoever je over de schreef
durft te gaan, en hun verzet zal wel inbinden. Tweeduizend jaar geleden waren
de Romeinen daar goed in. Een kleine eeuw geleden de Duitse bezetter ook. En
vandaag zoekt ook het Antwerpse stadsbestuur daar graag haar heil in. U moest
er vorige week bij zijn geweest, in de Gitschotellei van het district Deurne,
om ervan te proeven.
De feiten werden al vaak uit de doeken gedaan. Tientallen prachtige oude
bomen werden gekapt om een eerder duistere reden. Ze zouden moeten wijken voor
een keerlus voor de tram, hoewel experts en zelfs adviseurs van De Lijn tijdens
protestacties verklaarden daar geen heil in zien.
Zelfs De Lijn gaf schoorvoetend toe niet goed te weten voor welke tram
de keerlus nodig is. De talloze bezwaarschriften van buurtbewoners en zelfs een
gerechtelijke procedure hielpen niet. Ze leken de kapplannen eerder in een
hogere versnelling te doen gaan. Voor een vonnis geveld kon worden, werden de
bomen geveld. Mocht de rechter besloten hebben dat de kap illegaal was, waren
de bomen toch al vernietigd. Ook bejaarde betogers gingen tegen de vlakte en
moesten naar het ziekenhuis gebracht worden. Een vrouw werd door acht agenten
achternagezeten omdat ze een foto van de politiedrone had gemaakt.
Inschattingsfout
Donderdag sprak de rechter zich uit: juridisch gesproken mocht de kap
doorgaan. Probleem opgelost dus? Neen. De verontwaardiging over de aanpak van
het Antwerpse stadsbestuur en het drieste politieoptreden was zo breed gedeeld,
dat zelfs tot op het Schoon Verdiep de spanning hoog opliep. Verantwoordelijke
schepen Koen Kennis (N-VA), tot dan gehuld in stilte, erkende dat hij mogelijk
een inschattingsfout had gemaakt. Een opmerkelijke uitspraak na zoveel maanden
van protest.
Maar de vraag op de straten hier blijft hangen: waarom moest deze week
de kap zo snel doorgevoerd worden? Waarom werd zo ostentatief niet gewacht op
de rechterlijke uitspraak? Waarom was er zoveel geweld van oproerpolitie? “Is
er dan groot geld bij gemoeid?”, vragen sommigen zich af. “Is er weer wat
bedisseld in een duur restaurant?”, suggereerden anderen.
Kleine luitjes
Ik moet erkennen dat ik het nog cynischer inschat. Deze donkere pagina
in het Antwerpse politieke boek ging niet over de afweging of de bomen van de
Gitschotellei moesten verdwijnen of niet. Zelfs niet of het openbaar vervoer
hier beter van zou worden. Deze onverkwikkelijke geschiedenis voelde aan als
niets anders dan een tik van de hand van de macht. Kleine luitjes hoorden te
weten wie er de baas was. U verzet zich? Dan maakt het niet uit of u een punt
hebt of niet. We krijgen u wel klein.
We zullen zelfs laten zien dat we daarvoor moeiteloos over de grenzen
van de democratie en het fatsoen zullen springen. Zo weet u met wie u te maken
hebt. En kunt u terugkeren naar wat we van u verwachten: braaf gaan werken en
’s avonds voor de tv hangen.
Dit laat zich niet alleen in Antwerpen voelen. Het woord trumpiaans viel
meer dan eens hier deze week. In N-VA-kringen is het steeds vaker bon ton om de
bevolking te doen geloven dat wie aan de macht is zich alles kan permitteren.
Beweringen en argumenten hoeven niet juist te zijn. Van juridische uitspraken
hoeven mandatarissen zich niets aan te trekken.
Ze kunnen zich aan de lopende band tegenspreken en dat zal allemaal geen
enkel probleem zijn. Waarom niet? Omdat de politieke tegenstand zo zwak is dat
uiteindelijk niemand hem iets kan maken. Het ergste is dat de redenering nog
hout snijdt ook. Dertig procent van de bevolking is sowieso fan van autoritaire
leiders. Zolang de democratische tegenstanders met elkaar in de clinch liggen
of zwak genoeg uit hun woorden komen, valt van de resterende zeventig procent
weinig weerwerk te verwachten. Het enige wat je dan nodig hebt is
machtsvertoon.
Tegen het einde van de week was het protest in de Antwerpse
districtsraden en zelfs in het stadsbestuur toch groot genoeg om iets in
beweging te krijgen. De kap werd tijdelijk gestopt. Maar op straat blijft een
nare nasmaak hangen. Tijdens de protesten vroegen we niet alleen de werknemers
van het kapbedrijf en de politieagenten om ongehoorzaam te zijn aan foute bevelen.
Ook van de politieke coalitiepartners werd een duidelijke verontwaardiging
verwacht. Iets in de zin van: ‘hier is de streep, niet verder’. Elke coalitie
van elk district tot in het stadhuis hoorde op ontploffen te staan. Daar hebben
we te laat en hooguit stilletjes van gehoord.
De Slag om de Gitschotellei is nog niet gestreden. Het is van belang
voor ogen te houden dat dit niet alleen over een paar tientallen bomen gaat. De
Slag van de Gitschotellei is even symbolisch als de Guldensporenslag. Hij gaat
over de vraag hoe een bestuur hoort om te gaan met zijn bevolking. Hij gaat
over wat we ‘politiek’ noemen. Als politiek herleid wordt tot machtsvertoon,
wordt de polis zelf – de gemeenschap van de inwoners – tot vijand verklaard.
Dat is geen politiek, maar een bezetting. En dat kennen we hier in Vlaanderen
heel goed.
Deze week werden in Antwerpen niet alleen bomen gemaaid. Er werd ook
breed en diep wantrouwen en zelfs haat gezaaid. Op dit moment ziet de oogst er
weinig geruststellend uit. Tenzij hier snel en overtuigend wordt ingegrepen.
Niet door stormtroepen met bivakmutsen, zoals de afgelopen week. En ook niet
alleen door bezorgde en geëngageerde burgers, zoals de afgelopen maanden. Maar
door vertegenwoordigers van die burgers, verkozen politici, om paal en perk te
stellen aan de autocratische bestuursstijl die deze stad al te lang in zijn
greep heeft.
Tom Hannes. Bron Koen Broos
Lees ook
Geselecteerd door de redactie van DeMorgen
