rsz oorlog contant geldNog voordat de nieuwe wetgeving officieel van kracht is, ligt de verplichte acceptatie van contant geld alweer onder vuur.

VVD en D66 (Nederland! nvdr.)hebben een amendement ingediend om de plicht te schrappen, tot grote woede van de initiatiefnemers SP en SGP.

Nog voordat de nieuwe wetgeving officieel van kracht is, ligt de verplichte acceptatie van contant geld alweer onder vuur.

VVD en D66 hebben een amendement ingediend om de plicht te schrappen, tot grote woede van de initiatiefnemers SP en SGP.

Zij spreken van "onbetrouwbaar bestuur" en "knipperlichtpolitiek".

Hoewel inmiddels tachtig procent van de betalingen in Nederland digitaal verloopt, blijft contant geld voor een grote groep burgers essentieel. Volgens de SP en SGP gaat het om één tot twee miljoen mensen — veelal ouderen en mensen met een kleine portemonnee — voor wie cash staat voor vrijheid en grip op de financiën.

De verplichte acceptatieplicht was bedoeld om te voorkomen dat contant geld volledig uit het straatbeeld verdwijnt. Dat de VVD en D66 deze regel nu willen terugdraaien via een amendement, schiet bij SGP-Kamerlid André Flach en SP-leider Jimmy Dijk in het verkeerde keelgat. "Dit is wat burgers een onbetrouwbare overheid vinden," stelt Flach, die zelf als oud-winkelier de administratieve lasten voor ondernemers vindt meevallen.

Jimmy Dijk wijst daarnaast op de geopolitieke onrust. Contant geld dient volgens hem als een cruciale 'terugvaloptie' voor wanneer het digitale systeem platligt, een standpunt dat ook wordt ondersteund door De Nederlandsche Bank (DNB).

De VVD en D66 kijken er anders naar. Kamerleden Wendy van Eijk (VVD) en Nathalie van Berkel (D66) erkennen het belang van cash, maar noemen de regeldruk voor ondernemers "disproportioneel". Zij wijzen op de structurele kostenstijging van 1,5 miljard euro waar het bedrijfsleven al mee te maken heeft. Een verplichte acceptatieplicht zou de lasten voor de middenstand alleen maar verder verzwaren.

Ondertussen werkt demissionair minister van Financiën, Eelco Heinen, aan de details van de wet. Hij stelt een lange lijst met uitzonderingen voor:

Winkels die tussen 22.00 en 06.00 uur open zijn.
Winkels met minder dan vier werknemers. 
Abonnementen, onbemande tankstations en bedragen boven de € 3.000,-.

Opvallend genoeg hoeft de overheid zelf (zoals gemeenten voor paspoorten) géén contant geld te accepteren.

De vele uitzonderingen van de minister roepen weerstand op bij consumentenorganisaties én DNB. De centrale bank waarschuwt dat door deze gaten in de wet de positie van kwetsbare consumenten verslechtert.

Bovendien wijst DNB erop dat de Nederlandse koers mogelijk botst met komende Europese regelgeving, die contant geld juist als wettig betaalmiddel wil beschermen. Terwijl ondernemersorganisaties hopen op minder regels, vrezen voorstanders van cash dat Nederland de grip op een inclusief en crisisbestendig betaalsysteem verliest.

De Europese Unie ziet contant geld niet alleen als een betaalmiddel, maar ook als een publiek goed dat beschermd moet worden.

Terwijl Nederland debatteert over de acceptatieplicht, ligt er in Brussel al een concreet voorstel op tafel dat de regels voor de hele EU moet harmoniseren.

Hier is de kern van de Europese plannen:

De Europese Commissie heeft een wetsvoorstel ingediend dat de status van de euro als wettig betaalmiddel strikt definieert. De kernregel is: acceptatie moet de norm zijn.

Handelaren mogen cash niet zomaar weigeren (bijvoorbeeld met een "pin only" bordje), tenzij daar een zeer goede reden voor is (zoals tijdelijk tekort aan wisselgeld of veiligheidsrisico's).

Het mag niet duurder zijn voor een consument om met contant geld te betalen dan met de kaart.

De EU maakt zich zorgen over de digitale kloof. In een rapport benadrukt de Europese Centrale Bank (ECB) dat ongeveer 13 tot 15 miljoen Europeanen geen toegang hebben tot digitale bankdiensten. Voor hen is cash de enige manier om zelfstandig te betalen. De EU wil voorkomen dat deze groep sociaal wordt uitgesloten.

In tegenstelling tot digitale betalingen, laat een contante betaling geen digitaal spoor na. De EU ziet dit als een fundamenteel recht op privacy. Dit argument wordt ook vaak gebruikt in de discussie over de komst van de Digitale Euro (de CBDC); de EU belooft dat de digitale euro de anonimiteit van cash zo dicht mogelijk zal benaderen, maar dat cash zelf nooit mag verdwijnen. 

De Europese Centrale Bank hamert op de "resistentie" van het systeem. Bij grote stroomstoringen, cyberaanvallen op het bankwezen of internationale sancties is contant geld het enige systeem dat altijd blijft werken. Het wordt gezien als een essentieel onderdeel van de nationale veiligheid.

Als Nederland nu de acceptatieplicht voor winkeliers schrapt of te veel uitzonderingen maakt, loopt het risico dat deze wetgeving binnen enkele jaren weer moet worden aangepast zodra de Europese verordening definitief wordt. De EU-regels staan namelijk boven de nationale wetgeving.

Als je zo de motieven leest van de Europese Unie, dan zou je bijna tranen in de ogen krijgen.

In werkelijkheid is de enige reden dat ze voor nu hameren op het accepteren van cash is om zo minder weerstand te creëren tegen de invoering van de CBDC. Voorlopig hebben ze de medewerking van de burger keihard nodig. Op het moment dat het merendeel de CBDC (al dan niet gedwongen) gebruikt, zal het een ander verhaal worden.