Er is een opstand op komst in Europa
De Belgische premier heeft op pijnlijke wijze ondervonden dat je geen opruiende populist hoeft te zijn om de woede van de EU op je hals te halen. Tot voor kort bleef de gematigde conservatief Bart De Wever grotendeels buiten de Europese schijnwerpers. Dat was relatief eenvoudig, aangezien zijn partij behoort tot de centrumrechtse Europese Conservatieven en Hervormers fractie in het Europees Parlement, die zich sterk heeft geschaard achter de Commissie van Ursula von der Leyen inzake Oekraïne. Toch werd hij in enkele maanden tijd de publieke vijand nummer één van het establishment in Brussel.
Zijn overtreding? Hij verzette zich tegen het plan van Brussel om de bevroren Russische tegoeden in Europa in beslag te nemen. Het overgrote deel daarvan staat geparkeerd bij Euroclear, een in Brussel gevestigde clearinginstelling die centraal staat in de wereldwijde afwikkeling van effecten. Voor de pro-oorlogslobby in Europa, onder leiding van Frankrijk en Duitsland, werd confiscatie gepresenteerd als de enige manier om de oorlogsinspanningen van Oekraïne te blijven financieren – of, als dat niet lukte, om de lidstaten te dwingen de last collectief te dragen door middel van andere, steeds buitengewone maatregelen, schrijft Thomas Fazi.
België had echter dwingende redenen om zich hiertegen te verzetten. Het in beslag nemen – of feitelijk onteigenen – van de activa van de Russische centrale bank zou een schending betekenen van een van de meest heilige principes van de internationale financiële wereld: de neutraliteit en onschendbaarheid van soevereine reserves. Het schenden van dat principe zou niet alleen een gevaarlijk precedent scheppen, maar zou België ook blootstellen aan mogelijk ernstige juridische, financiële en geopolitieke gevolgen, aangezien Euroclear daar gevestigd is.
Zoals Robert Volterra, een van de meest gerespecteerde internationale advocaten van Londen, waarschuwde, zou de confiscatie van Russische activa ”absoluut illegaal” zijn en de EU generaties lang achtervolgen. De juridische gevolgen zouden enorm kunnen zijn. Rusland had meerdere mogelijkheden om hiertegen in beroep te gaan en was begonnen deze te onderzoeken. Het had al een rechtszaak aangespannen in Moskou tegen Euroclear.
Van daaruit zou Rusland een rechtszaak kunnen aanspannen bij de Belgische rechtbanken, mogelijk tot aan het hooggerechtshof. Belgische rechters zouden dan moeten bepalen of de Russische eigendomsrechten onder het nationale recht zijn geschonden en of het beginsel van soevereine immuniteit is geschonden. Op beide punten zou Rusland een sterke zaak hebben. Als Rusland zou winnen, zou Euroclear zelf aansprakelijk zijn. Gezien de bedragen die hiermee gemoeid zijn, zou de clearinginstelling vrijwel zeker insolvent worden, waardoor nationale en EU-depositogarantiestelsels in werking zouden treden.
In een dergelijk scenario zou Euroclear op zijn beurt gedwongen zijn om de Belgische staat aan te klagen, die de feitelijke onteigening van de activa van klanten zou hebben bevolen. De kans dat een dergelijke vordering succesvol zou zijn, zou zeker niet te verwaarlozen zijn. Buiten België zou Rusland ook zaken kunnen aanhangig maken bij het Europees Hof van Justitie, het Internationaal Gerechtshof en meerdere internationale arbitragefora. Zelfs als we de rechtszaak buiten beschouwing laten – men zou kunnen stellen dat het in de huidige context moeilijk zou zijn om een westerse rechter te vinden die bereid is in het voordeel van Rusland te beslissen – is het moeilijk voor te stellen hoe België zou kunnen rechtvaardigen dat het weigert de Russische reserves vrij te geven als en wanneer er uiteindelijk een vredesakkoord wordt bereikt.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat België zich heeft ontpopt als een van de meest uitgesproken tegenstanders van het plan. De Wever heeft onomwonden gewaarschuwd dat confiscatie neerkomt op ”een oorlogsdaad”, waarbij hij het vergelijkt met het binnendringen van een buitenlandse ambassade, deze leegroven en de inhoud ervan verkopen. Men zou redelijkerwijs kunnen concluderen dat hij gewoon de belangen van zijn land verdedigt door het internationaal recht te handhaven. En toch is hij hiervoor het slachtoffer geworden van een lastercampagne door de politieke en media-establishment van de EU. Hij is beschuldigd van intimidatie door Rusland — of erger nog, van zelf een Russische troef te zijn. Tegelijkertijd dreigde Brussel België net als Hongarije te behandelen als het zich tegen het plan zou blijven verzetten. Dat is wat er gebeurt als zelfs loyale pro-EU-regeringen het aandurven om uit de pas te lopen.
Ondanks de enorme druk hield De Wever voet bij stuk. En hij kreeg steeds meer medestanders. Hongarije en Slowakije verwierpen het plan openlijk, waarbij de Hongaarse premier Viktor Orbán de Commissie beschuldigde van “het systematisch schenden van het Europees recht”. Ook Italië, Bulgarije en Malta uitten hun bedenkingen
De economische en financiële gevolgen van confiscatie zouden immers veel verder reiken dan België. Als eenmaal de veronderstelling dat in het buitenland aangehouden soevereine reserves immuun zijn voor politieke inbeslagname wordt doorbroken, is het onmogelijk te voorspellen wat de gevolgen zullen zijn. Landen zouden euro-denominated activa niet langer als een veilige waardeopslag beschouwen, maar als een politieke obligatie – een die naar goeddunken van Brussel in beslag kan worden genomen. De boodschap zou onmiskenbaar zijn: uw activa zijn alleen veilig zolang u zich politiek conform gedraagt. Het resultaat zou vrijwel zeker zijn dat kapitaal Europa zou gaan ontvluchten – nog sneller dan nu al het geval is.
Geconfronteerd met groeiend verzet heeft Brussel vorige week echter zijn toevlucht genomen tot het inroepen van noodbevoegdheden op grond van artikel 122 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie om de Russische activa voor onbepaalde tijd te bevriezen, met het argument dat het daardoor met gekwalificeerde meerderheid in plaats van met eenparigheid van stemmen zou kunnen handelen. Dit is echter een flagrante verdraaiing van het Verdrag. Artikel 122 is strikt van toepassing op economische noodmaatregelen in reactie op natuurrampen of ernstige economische verstoringen. Het is niet van toepassing op het buitenlands beleid, waarvoor ondubbelzinnig unanimiteit vereist is. Het lot van de bevroren Russische staatsactiva is echter duidelijk een kwestie van buitenlands beleid. Beweren dat dit niet zo is, is een buitenwettelijke truc.
Dit is weer een voorbeeld van machtsmisbruik door Brussel. Als artikel 122 – of enige andere bepaling – kan worden opgerekt om de inbeslagname van buitenlandse soevereine activa en het opleggen van enorme verplichtingen aan onwillige lidstaten te rechtvaardigen, kan het worden gebruikt om unanimiteit bij een breed scala aan besluiten op het gebied van buitenlands beleid te omzeilen.
De dreiging werkte echter. Vrijdag slaagde de Commissie er tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad niet in overeenstemming te bereiken over het gebruik van de bevroren Russische activa. In plaats daarvan bereikte zij overeenstemming over een afzonderlijke lening van 90 miljard euro, gedekt door de EU-begroting en gegarandeerd door alle lidstaten behalve drie (Hongarije, Slowakije en Tsjechië), die een opt-out kregen. In feite werd het politieke obstakel niet omzeild door de strategie te wijzigen, maar door het financiële risico rechtstreeks af te wentelen op de Europese belastingbetalers. Zoals Von der Leyen voorafgaand aan de top duidelijk maakte, was er weinig ruimte voor afwijkende meningen: “Niemand zal de EU-top verlaten voordat de kwestie van de financiering van Oekraïne is opgelost.”
Ongelooflijk genoeg voorziet de overeenkomst dat de lening alleen door Oekraïne hoeft te worden terugbetaald als en wanneer Rusland ermee instemt oorlogsherstelbetalingen te doen — waardoor hypothetische toekomstige herstelbetalingen in feite worden omgezet in onmiddellijke financiering. Dit idee is op zijn best wensdenken. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat Rusland zelfs in het geval van een vredesakkoord bindende herstelbetalingen zou accepteren, wat betekent dat er weinig kans is dat Oekraïne de lening ooit zal terugbetalen. Dit is des te opvallender gezien de enorme bedragen die Europa al heeft uitgegeven: de EU-parlementen 187 miljard euro aan steun voor Oekraïne goedgekeurd, bovenop de enorme indirecte kosten.
De vernedering van Europa over Oekraïne
Deze episode illustreert hoe de EU te werk gaat: door valse tegenstellingen te creëren die echte politieke keuzes onmogelijk maken. De lidstaten werden voor een harde keuze gesteld: ofwel instemmen met de inbeslagname van de bevroren Russische tegoeden, ofwel zich voorbereiden op het gezamenlijk garanderen van een enorme nieuwe lening. Wat nooit serieus werd overwogen, was een derde optie: stoppen met geld te pompen in een duidelijk mislukte strategie en in plaats daarvan werken aan het beëindigen van de oorlog door middel van onderhandelingen.
Toch is het makkelijk te begrijpen waarom de EU het zich niet kan veroorloven om het falen van haar Oekraïne-strategie onder ogen te zien – een strategie die Europa enorme economische schade heeft berokkend, zonder iets op te leveren op het slagveld, en die Oekraïne in een slechtere positie heeft achtergelaten dan aan het begin van de oorlog. Het erkennen van deze realiteit zou enorme politieke kosten met zich meebrengen voor de EU-elite, met name voor degenen die het meest hebben geïnvesteerd in het narratief van overwinning tegen elke prijs – vandaar hun vastberadenheid om de oorlog koste wat kost voort te zetten. Daarom heeft Brussel, zelfs nadat het geen overeenstemming kon bereiken over confiscatie, als vervanging een enorme, door de begroting gedekte lening doorgedrukt.
De gevolgen zullen groot zijn:
Oekraïners zullen blijven lijden en sterven in een onwinbare oorlog,
terwijl Europa verstrikt blijft in een permanente staat van economische oorlogvoering en militaire confrontatie met Rusland, met een constant risico op escalatie tot een direct conflict.
Als er een lichtpuntje is in dit sombere scenario, dan is het dat de roekeloosheid van deze keuzes de tegenstrijdigheden van een project dat het continent naar de afgrond drijft alleen maar zal verergeren, waardoor uiteindelijk een afrekening onvermijdelijk wordt – zowel binnen de lidstaten als onder de Europese burgers. De Commissie is er weliswaar in geslaagd een catastrofale vernedering te voorkomen, maar daarmee heeft zij ook het steeds autoritairder wordende karakter van de Unie blootgelegd, die bereid is nationale belangen terzijde te schuiven en wettelijke beperkingen, democratische normen en elementaire economische rationaliteit te negeren om ideologische kruistochten te voeren.
Ondertussen zal de enorme financiële last die de laatste overeenkomst met zich meebrengt, de interne verdeeldheid alleen maar vergroten en de nationale begrotingen tot het breekpunt brengen – vooral wanneer duidelijk wordt dat hierdoor nog meer middelen zullen worden onttrokken aan de afbrokkelende infrastructuur, ondergefinancierde ziekenhuizen en overbelaste scholen van Europa.
En Oekraïne is lang niet het enige brandpunt.
Brussel heeft ook moeite om steun te krijgen voor de Mercosur-vrijhandelsovereenkomst met Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. Ook hier neemt het verzet toe. Frankrijk loopt al lang voorop in de oppositie, en Emmanuel Macron herhaalde onlangs dat de overeenkomst onvoldoende wederkerigheid biedt op het gebied van productienormen, regels voor pesticiden en voedselveiligheid. Het front werd deze week aanzienlijk breder toen de Italiaanse premier Giorgia Meloni de overeenkomst als “voorbarig” omschreef, daarbij verwijzend naar ontoereikende waarborgen voor de Europese landbouw. Het standpunt van Italië is cruciaal, omdat het het vooruitzicht op een blokkerende minderheid in de Raad, waaronder ook Polen, Hongarije en Oostenrijk, doet ontstaan.
Protesten hebben de druk nog vergroot. Donderdag kwamen honderden tractoren naar Brussel, waar boeren uit heel Europa hun afkeuring uitspraken over wat zij als oneerlijke concurrentie beschouwen. De voorgestelde waarborgen hebben weinig gedaan om de oppositie te kalmeren, waardoor de ratificatie van de overeenkomst opnieuw is uitgesteld in de Europese Raad.
Nu de tegenstellingen binnen de EU zich blijven opstapelen, wordt het steeds moeilijker voor te stellen hoe Brussel de terugslag nog lang kan opvangen.
De Unie begint te lijken op een afbrokkelend imperium, dat niet alleen afhankelijk is van onderdrukking, censuur en verkiezingsmanipulatie om de controle te behouden, maar ook van steeds agressievere tactieken die zelfs tegen pro-EU-regeringen zelf zijn gericht.
Door in naam van de eenheid steeds roekelozer toezeggingen af te dwingen, wordt alleen maar de weg vrijgemaakt voor een nog catastrofalere implosie in de toekomst.
Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.
