ColumnKoen Schoors in
Dit
artikel is geschreven doorKoen
Schoors
Gepubliceerd
op 22
december 2025, 03:00
‘Ik wens dat alle megalomane en narcistische
leiders, die achtelozer mensen opofferen dan ze eieren breken voor hun omelet,
in een vlaag van empathie ten volle alle leed voelen dat ze anderen aandoen’,
schrijft Koen Schoors.Bron Thomas Sweertvaegher / MAURICIO LIMA / NYT
Koen Schoors, wiens column vierwekelijks verschijnt, is hoogleraar economie aan de UGent. Nu kerst nadert, pleit hij voor meer menselijkheid en begrip en minder polarisatie en vijandbeelden.
Binnen een paar dagen viert de wereld weer kerstavond. Het is in origine
een religieus feest, maar wordt ondertussen in veel gezinnen losgekoppeld van
religie en gevierd als het ultieme familiefeest. En ja, het is soms heel wat
gepuzzel met alle verplichte familiebezoeken in onze steeds ingewikkelder nieuw
samengestelde families, en het wordt dikwijls drukker, warmer en luider dan je
dacht.
Maar het is vooral ook moment van vrede en rust. Een moment van niet
werken, van warmte en samenzijn, van cadeautjes en Secret Santa,
van medeleven en vrijgevigheid, van respect en dankbaarheid, van vrienden en
vooral familie. Kerst is de periode waarin we alles stilleggen en ons afvragen
waar we nu eigenlijk mee bezig zijn. Op Kerstmis schuiven we oude conflicten
aan de kant en proberen we dapper vooral het goede in elkaar te zien. Het is
een moment van licht, en al zeker in de duisternis van vandaag.
Daarom wens ik dat mensen die zich alleen, onbegrepen of in de steek
gelaten voelen toch tijdens deze kerst menselijke warmte ervaren. Hiermee
bedoel ik niet alleen de warmte van een dak, van een kop soep en van een warme
maaltijd, maar ook de warmte van in een blik, een aanraking, een ontmoeting,
een gesprek. Gewoon een teken van de wereld dat ze echt bestaan, dat ze niet
alleen zijn, dat er iemand om hen geeft, los van de clichés en de vijandbeelden
die ons door de strot worden geramd.
Echokamers
Daarom wens ik dat we ons in België minder laten polariseren door de
laatste mediastorm in een glas water en ons finaal losmaken van het simplistische
denken in termen van wij en zij. Ik wens dat we onze ogen en geesten af en toe
losweken van ons hijgerige smartphoneschermpje, dat ons de laatste vlam in de
pan algoritmisch blijft oplepelen in een sausje van irritante en opdringerige
reclames. We lijken immers veel meer op elkaar dan onze digitale echokamers ons
uit winstbejag willen doen geloven.
Ik wens dus dat we uit onze digitale mentale loopgraven komen, en wat
meer fysiek samenzitten, en met elkaar praten, en lachen, en discussiëren, en
eens flink van mening verschillen of zelfs even ruzie maken, om daarna toch
weer als vrienden uit elkaar te gaan. Want zonder het standpunt van de ander te
kennen is er geen debat, geen consensus en dus geen samenleven mogelijk. En
daarbij hoort op tijd en stond een discussie of meningsconflict zonder dat de
ander gediaboliseerd of gedeclasseerd moet worden. Het met elkaar oneens, maar
even goede vrienden .
Daarom wens ik ook dat in alle gewapende conflicten van de wereld de
vechtende partijen het licht zien, hun wapens neerleggen, hun drones en andere
oorlogsmachines even uitzetten, loskomen van bevelen en primitief revanchisme,
en door de haat en propaganda heen in hun vijand aan de overkant weer een mens
en een vriend kunnen zien. Ik wens dat ze voorzichtig uit hun loopgraven komen,
niet onmiddellijk automatisch door drones of artillerie worden geliquideerd,
elkaar in de ogen kunnen kijken en zelfs de hand reiken.
Narcistische
leiders
Ik wens dat de vechtende partijen in Oekraïne, Soedan, Oost-Congo, en
alle andere oorlogsgebieden waar nu gevochten wordt, spontaan een kerstbestand
uitroepen en zo hun overheden, na jarenlange uitzichtloze ellende, tot een echt
en duurzaam vredesverdrag bewegen. Want uiteindelijk zijn het meestal gewone
mensen die er door geld, propaganda, indoctrinatie of zuiver geweld toe
aangezet worden om elkaar af te slachten, ter bevrediging van de imperiale
grootheidswaanzin van een leider die hen als niets meer dan een vervangbare
grondstof beschouwt. Na het geweld wacht hen al te vaak trauma en doffe
miserie, tot meerdere eer en glorie van de grote leider.
De wereld gaat helaas gebukt onder een epidemie van dit soort
autocratische leiders, die hun positie misbruiken om hun macht uit te breiden,
een personencultus uit te bouwen, alle remmende factoren zoals vrije media of
onafhankelijke rechters of zelfstandige universiteiten uit de weg te ruimen en
ons tegen elkaar uit te spelen. Polariseer en heers is het nieuwe motto van de
ongebreidelde autocraat.
Daarom wens ik ook dat alle megalomane en narcistische leiders, die
achtelozer mensen opofferen dan ze eieren breken voor hun omelet, in een vlaag
van empathie ten volle alle leed voelen dat ze anderen aandoen. Ik wens dat ze
in die vlaag van helderheid liggen te janken in hun bed van de door hen berokkende
ellende, en beseffen dat geen enkele territoriale ambitie of opgefokt
historisch onrecht dit soort pijn kan verantwoorden. Ik wens tot slot dat ze
dan zo snel mogelijk de vrede sluiten waar de wereld naar snakt.
