rsz 1drinkwaterIn een land waar schoon drinkwater decennialang de ultieme zekerheid was, begint het fundament te barsten.

Niet in de leidingen, maar in het vertrouwen en vullen de tijdlijnen van jongeren zich met beelden van ‘vies’ water.

In een uitgebreid artikel in de Telegraaf staat onder andere het volgende:

De discussie over de veiligheid van Nederlands kraanwater komt weer in beweging. Op sociale media duiken video’s op waarin wordt gesuggereerd dat het water uit de kraan vervuild zou zijn of eerst gefilterd moet worden. Vooral jongeren lijken deze berichten te absorberen.

Uit onderzoek van Motivaction blijkt dat maar liefst 60% van de jongeren (18-24 jaar) zich zorgen maakt over de veiligheid van hun kraanwater. Voor hen is de heldere vloeistof uit de muur niet langer een vanzelfsprekendheid, maar een vraagteken.

Er worden uiteraard onmiddellijk experts bij gehaald die zeggen dat het juist goed is dat mensen af en toe hun water moeten koken:

"Het is zo veilig dat we al een waarschuwing geven bij één enkel muizenkeuteltje in een opslagkelder," legt Roberta Hofman uit, lector water aan de Hogeschool Utrecht. De paradox is pijnlijk: juist omdát we zo streng controleren, lijkt het vaker 'mis' te gaan in de ogen van de consument.

Aan de andere kant hebben de jongeren niet helemaal ongelijk.

Hoewel ons water biologisch en chemisch gezien aan alle wettelijke normen voldoet, is "zuiver" een relatief begrip.

Het klopt dat drinkwaterbedrijven niet álles kunnen verwijderen. We leven in een land met een enorme bevolkingsdichtheid en zware industrie, en dat laat sporen na:

PFAS (the forever chemicals): Dit is momenteel de grootste hoofdpijn voor de sector. Deze stoffen breken niet af en komen via de industrie in onze rivieren terecht. Hoewel de concentraties laag zijn, zitten ze bijna overal in.

Van pijnstillers tot de anticonceptiepil; via de riolering komen medicijnresten in het oppervlaktewater. De huidige zuiveringsinstallaties halen er veel uit, maar niet de volledige 100%.

Microplastics worden overal ter wereld in waterbronnen aangetroffen. Hoewel de filters van waterbedrijven extreem fijn zijn, is het een groeiend probleem dat lastig volledig te tackelen is.

Zelfs als het waterbedrijf perfect water levert, kan de kwaliteit in huis achteruitgaan door oude loden leidingen (in panden van voor 1960) of nieuwe kranen die in het begin metalen afgeven.

Het verschil in inzicht zit vaak in de definitie van veilig. Waterbedrijven: "Het water is veilig, want het blijft onder de wettelijke norm waarbij gezondheidsschade optreedt." Kritische jongeren: "Waarom mag er überhaupt iets van PFAS of medicijnen in zitten? Ik wil een nulwaarde."

Hoewel de drinkwaterbedrijven (zoals Vitens en Evides in NL, of De Watergroep en Farys in BE) enorme inspanningen leveren, blijven de volgende stoffen de grootste uitdaging:

1. PFAS (De 'Forever Chemicals')

Dit is momenteel de grootste bron van zorg.

Nederland: Vooral in het westen (waar water uit de Rijn en Maas wordt gehaald) zijn de concentraties hoger dan in het oosten, waar vaak diep grondwater wordt gebruikt. Het RIVM hanteert een zeer strenge richtwaarde (4,4 ng/l), maar de industrie loost nog steeds kleine hoeveelheden.

België (Vlaanderen): Hier is de onrust groot door de "3M-erfenis". Recent onderzoek toonde aan dat vooral TFA (een zeer kleine PFAS-soort uit o.a. pesticiden) op sommige plekken in West-Vlaanderen in hoge concentraties wordt gemeten (tot wel 12 μg/l).

2. Medicijnresten

Per jaar stroomt er in Nederland alleen al minstens 140 ton aan medicijnresten via het riool richting de bronnen. Wat blijft erover? Vooral resten van contrastmiddelen (voor röntgenfoto's), metformine (diabetes) en anti-epileptica zijn lastig volledig weg te filteren. 

De concentraties zijn laag (je zou duizenden liters moeten drinken voor één paracetamolletje), maar we weten nog weinig over de langetermijneffecten van deze "cocktail" aan stoffen.

3. Landbouw-chemicaliën (Nitraat en Pesticiden)

In zowel Nederland als Vlaanderen zorgt de intensieve landbouw voor een constante druk op het grondwater. In Vlaanderen wordt 80% van het beschikbare water elk jaar gebruikt, wat leidt tot waterschaarste. Bij droogte stijgt de concentratie van achtergebleven vervuiling in de resterende bronnen relatief snel.

Is een filter dan de oplossing?

Veel filters die op sociale media worden gepromoot (zoals simpele kannen met actieve kool), halen soms wel wat kalk of chloor weg, maar zijn vaak niet krachtig genoeg om PFAS of medicijnresten volledig te verwijderen. Sterker nog: als je een filter niet op tijd vervangt, wordt het een broeinest van bacteriën, waardoor je water juist onveiliger wordt dan direct uit de kraan.

De jongeren hebben gelijk dat het water niet "steriel" of "vrij van elke vreemde molecule" is. De discussie gaat eigenlijk over risico-acceptatie. Vertrouwen we op de wetenschappelijke grenswaarden van de overheid, of streven we naar een absolute zuiverheid.

Als je je écht zorgen maakt over de "achterblijvers" in het water (PFAS en medicijnresten), dan zijn Omgekeerde Osmose of een hoogwaardig Zwaartekrachtfilter de enige zinvolle opties.

De meest populaire systemen onder jongeren zijn de zwaartekrachtfilters van Phoenix.

Sinds eind 2024 en begin 2025 is er in de waterfilterwereld veel veranderd, waardoor Phoenix nu vaak als dé opvolger of het officiële alternatief voor de klassieke Berkey wordt gezien.

De "Berkey-crisis" Het merk Berkey (New Millennium Concepts) heeft de afgelopen jaren veel juridische strijd gevoerd in de VS. Hierdoor waren de originele "Black Berkey"-filters slecht leverbaar. Om dit op te lossen, is Berkey gaan samenwerken met Phoenix.

Inmiddels is de Phoenix Gravity New Millennium Edition het enige filterelement dat officieel door Berkey wordt goedgekeurd als vervanging voor hun eigen zwarte filters.

Het mooie is dat de systemen uitwisselbaar zijn. Heb je een Berkey-behuizing? Dan passen de Phoenix-filters erin. Heb je een Phoenix-berhuizing? Dan passen de Berkey-accessoires (zoals de fluoride-filters of het RVS-kraantje) daar weer op.

Waarom kiezen mensen nu vaak voor Phoenix?

Jongeren en kritische consumenten stappen vaker over naar Phoenix omdat Phoenix duidelijker is over wat er in het filter zit (kokosnootkoolstof). Daarnaast betaal je vaak €100 tot €150 minder voor een compleet systeem dat nagenoeg hetzelfde presteert.

In Europa biedt Phoenix vaak langere garantieperiodes (soms tot 10 jaar op de RVS-behuizing) dan de Amerikaanse tegenhanger.