Kanselier Merz heeft deze week iedereen verrast met de volgende uitspraak, die eigenlijk ondenkbaar was van hem:
“En als we er dan nog in slagen om ervoor te zorgen dat vrede en vrijheid terugkeren naar Europa, dat we eindelijk weer een evenwicht vinden met onze grootste Europese buur, namelijk Rusland. En ik zeg dat niet omdat ik hier in het oosten ben, ik zeg dat ook op elke andere plek in Duitsland. Rusland is een Europees land. Als het ons dan lukt om op langere termijn weer een evenwicht te vinden met Rusland, als er vrede heerst, als vrijheid gewaarborgd is, als we dat allemaal voor elkaar krijgen, dames en heren, dan heeft deze Europese Unie, dan hebben wij ook in de Bondsrepubliek Duitsland weer een beproeving doorstaan en dan kunnen we ook na 2026 met groot vertrouwen vooruitkijken. Dat wens ik ons toe. Ik ben er zeker van dat het zal lukken.”
Deze eigenlijk verrassende uitspraak van Merz was helemaal niet zo verrassend als je weet wat er deze week in de EU gaande was, maar waarover in de Duitse media nauwelijks werd bericht. Laten we daar dus eens naar kijken, schrijft Thomas Röper.
Oproepen tot onderhandelingen met Rusland
De Franse president Macron heeft al na de EU-top van december, waar het plan om de in de EU bevroren Russische tegoeden te onteigenen mislukte, verklaard dat het tijd is dat “Europa” de dialoog met Rusland hervat. Hij vond dat de huidige onderhandelingsvorm over Oekraïne, waarbij Amerikaanse onderhandelaars zonder deelname van de Europeanen met Rusland onderhandelen over de voorwaarden van een akkoord, “niet optimaal” was.
Andere EU-regeringsleiders, zoals de Italiaanse Meloni, sluiten zich bij deze mening aan. Achter de schermen zijn dat er waarschijnlijk nog veel meer.
Dat bevestigt bijvoorbeeld Politico, dat dinsdag al op basis van bronnen meldde dat de uitspraken van Italiaanse en Franse politici dat de EU met Rusland moet onderhandelen, in Brussel en andere Europese hoofdsteden op bijval konden rekenen. Macron zou de afgelopen dagen hebben benadrukt dat het, gezien de bilaterale gesprekken tussen de Amerikanen en de Russen, belangrijk is om “daar ten minste gedeeltelijk aan deel te nemen”, aldus Politico, dat een Franse ambtenaar citeerde, omdat “in sommige hoofdsteden” van de EU “het besef groeit dat er een evenwicht moet worden gevonden tussen afwijzing en deelname”.
De bron voegde eraan toe dat er een aantal kwesties zijn “die niet (alleen) met de VS kunnen worden besproken, omdat ze directe gevolgen hebben voor het veiligheidsbeleid” van de Europeanen. Maandag gaf zelfs de woordvoerster van de Europese Commissie, Paula Pinho, toe dat “de EU op een dag met Rusland moet onderhandelen”, maar voegde eraan toe dat dat moment “nog niet is gekomen”.
Benoeming van een speciale EU-gezant?
Daarna meldde Politico dat de EU-lidstaten zouden praten over de benoeming van een speciale gezant voor de onderhandelingen met Oekraïne, die namens de EU met Rusland zou kunnen onderhandelen. Volgens Politico, dat zich baseert op bronnen, behoort de Finse president Alexander Stubb tot de mogelijke kandidaten voor deze functie. Volgens Politico was de benoeming van een speciale EU-gezant voor de crisis in Oekraïne al een onderwerp van discussie tijdens de EU-top in maart 2025. Het was de bedoeling dat deze samen met de Oekraïense delegatie zou onderhandelen, maar dit initiatief is nooit uitgevoerd.
In de EU vreest men nu dat Brussel zonder een plaats aan de onderhandelingstafel zijn positie niet kan verdedigen. Politico noemt het initiatief “een ongekende stap die een belangrijke verandering markeert in de Europese benadering van de door de Amerikaanse president Donald Trump bemiddelde bilaterale onderhandelingen” en citeert een niet bij naam genoemde Franse ambtenaar:
“Macron heeft de afgelopen dagen het idee naar voren gebracht dat het, gezien de bilaterale gesprekken tussen Amerikanen en Russen, belangrijk is om op zijn minst een rol te spelen in de gesprekken. Meloni steunt dit nadrukkelijk, omdat zij niet naïef zijn en begrijpen wat er in de onderhandelingen bereikt zou kunnen worden. Zij staan voor de keuze tussen deelname en niet-deelname, maar in de hoofdsteden groeit het besef van de waarde van deelname aan de onderhandelingen.”
Politico maakt duidelijk dat veel details van dit initiatief nog steeds onderwerp zijn van verhitte discussies: welke rang een dergelijke speciale gezant zou hebben, aan wie hij zou rapporteren, of het een formele of informele functie zou zijn en of hij alleen de EU of ook de “coalitie van bereidwilligen” zou vertegenwoordigen. Italië stelt bijvoorbeeld voormalig premier Mario Draghi voor voor deze rol, terwijl de EU de Finse president Alexander Stubb als mogelijke kandidaat naar voren heeft geschoven. Het voordeel van de benoeming van een zittend staatshoofd is dat hij “vrijer is in wat hij kan zeggen”.
Tegelijkertijd benadrukten Europese ambtenaren in gesprekken met Politico dat de functie van speciaal gezant nog niet bestaat en dat gesprekken over kandidaten voor deze rol voorbarig zijn.
Wie zou Rusland accepteren?
De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov heeft eerder al gereageerd op de uitspraken van Macron en verklaard dat Moskou altijd bereid is tot dialoog. Hij herinnerde eraan dat de Russische president herhaaldelijk heeft benadrukt dat hij altijd openstaat voor contacten, “maar op voorwaarde dat het beleefde mensen zijn met een minimum aan fatsoen”.
Deze beperking wordt waarschijnlijk zeer serieus genomen in Moskou, waar het aanzien van de EU en haar leiders – en vooral het vertrouwen in afspraken met hen – tot onder nul is gedaald. Of dit betekent dat Moskou mogelijk zou kunnen aangeven bepaalde door de EU benoemde vertegenwoordigers niet te willen ontvangen, zal de tijd leren. Maar waarschijnlijk zijn de meeste kandidaten die de Europese Commissie zou kunnen voorstellen, ongeschikt voor de functie, omdat ze in het verleden zijn opgevallen met extreem anti-Russische uitspraken en initiatieven en Moskou zou twijfelen aan hun oprechtheid bij onderhandelingen, wat gesprekken bij voorbaat zinloos zou maken.
Naar mijn mening is de Finse president Stubb zo’n ongeschikte kandidaat, omdat hij een van de luidste voorstanders was van het anti-Russische beleid van Finland en niemand hem nu zou geloven dat hij oprecht bereid is tot onderhandelingen. Aan de andere kant zal de EU nauwelijks bereid zijn om mensen zoals de Hongaarse premier Orban te benoemen, van wie de Russische regering zou geloven dat ze oprecht geïnteresseerd zijn in een eerlijke oplossing van het conflict in Oekraïne.
Over wie zou de EU het eens kunnen worden?
Ook de Italiaanse krant “Il Fatto Quotidiano” meldde dat men in de EU begint te beseffen dat het conflict in Oekraïne niet zal eindigen zolang men Kiev “tot het bittere einde” blijft steunen. Volgens het bericht heeft de Europese Commissie voor het eerst bevestigd dat het conflict op diplomatieke wijze moet worden opgelost. In het artikel werd opgemerkt dat de verklaringen van de EU tot nu toe alleen betrekking hadden op “voortgezette economische hulp aan Kiev, wapenleveranties en een grootschalig bewapeningsplan”. Nu citeerde de krant echter de woordvoerster van de Europese Commissie, Paula Pinho, als volgt:
“Op een gegeven moment moeten er onderhandelingen plaatsvinden, ook met president Poetin.”
Politico meldde ondertussen dat de benoeming van een speciale vertegenwoordiger van de EU voor Oekraïne tot aanzienlijke meningsverschillen tussen de EU-landen heeft geleid. Er zouden “ernstige meningsverschillen” bestaan tussen de EU-landen over de details van deze benoeming, hoewel de meeste landen de noodzaak van een EU-dialoog over Oekraïne erkennen “als Europa niet aan zijn rode lijnen, zoals de toetreding van Oekraïne tot de NAVO, wil komen”.
Volgens Politico werd het onderwerp al besproken tijdens de EU-top eind december en positioneerde EU-topdiplomate Kaja Kallas zich “als enige kandidaat voor het leiden van de onderhandelingen over Oekraïne”. De eerder genoemde heren Mario Draghi en Alexander Stubb werden weliswaar genoemd als mogelijke kandidaten voor de functie van speciaal gezant, maar geen van beiden zou voor alle EU-landen aanvaardbaar zijn.
Wat de uitspraak van Merz betekent
Tegen de achtergrond van de ontwikkelingen in de EU wordt de verrassend vriendelijke uitspraak van Merz over Rusland plotseling begrijpelijk. In de EU is het tij gekeerd. Men heeft daar begrepen dat het Oekraïne-project verloren is, dat de VS niet meer aan de zijde van de EU staan, dat de VS en Rusland bezig zijn met het vaststellen van een nieuwe veiligheidsorde in Europa en dat de EU vanwege haar weigering om mee te werken niet aan tafel zit.
Daar komt nog bij dat in december de poging om de bevroren Russische gelden te stelen mislukte vanwege onenigheid binnen de EU, wat de breuk in de EU duidelijk aan het licht bracht. In de EU is er geen meerderheid meer voor “We steunen Oekraïne zo lang als nodig is”.
Maar aangezien Merz zich, zoals bekend, wil opwerpen als leider van de EU, moest ook hij zijn koers radicaal wijzigen als hij niet in de EU aan de zijlijn wil komen te staan. Daarom waren zijn internationaal veelbesproken, ronduit vriendelijke woorden voor Rusland vooral bedoeld voor het buitenland, en wel voor het Europese buitenland. Merz wil zich nu blijkbaar aansluiten bij de voorstanders van gesprekken met Rusland en begint zijn ommezwaai van 180 graden in toespraken voor te bereiden.
Als deze interpretatie juist is, zullen we waarschijnlijk zeer binnenkort ook in de Duitse media, die tot nu toe – altijd braaf de regeringslijn volgend – categorisch tegen gesprekken met Rusland waren, steeds meer artikelen vinden die de lezers voorbereiden op gesprekken van de EU met Rusland, hoewel Duitse politici en media tot nu toe nog elke vorm van gesprekken met Rusland en zijn “oorlogsmisdadiger” Poetin uitsluiten.
Mocht dat gebeuren, dan kunnen we ons verheugen op veel grappige artikelen die de Duitsers de plotselinge koerswijziging smakelijk moeten maken.
En mocht dat gebeuren, dan zou het me niet verbazen als Merz zou proberen zichzelf in de running te brengen voor de rol van speciaal gezant van de EU. Of Rusland echter geïnteresseerd is in gesprekken met de oorlogszuchtige Merz en gelooft dat hij oprecht van plan is te onderhandelen, is een andere kwestie.
Het wordt dan ook interessant om te luisteren naar minister van Buitenlandse Zaken Wadephul, die heeft verkondigd dat Rusland “altijd onze vijand” zal blijven.
We zullen snel zien of mijn interpretatie van de woorden van Merz juist is.
Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.
Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws.
Het begint met een beetje, uit nieuwsgierigheid. Het besluipt je, ongemerkt, als een roofdier zijn prooi. 
