EU-ombudsman:
Von der Leyen moet sms-verkeer met Pfizer-baas vrijgeven
businessam.be - 28/01/2022
De
sms- of appberichten die de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von
der Leyen, heeft gewisseld met de baas van Pfizer over de inkoop van 1,8
miljard coronavaccins, moeten openbaar gemaakt worden. Dat vindt de
EU-ombudsman, die klachten onderzoekt over Europese instellingen.
Uit een
artikel van The New York Times, waarvoor de krant zowel Von der Leyen als
Pfizer-topman Albert Bourla had gesproken, bleek dat de twee uitvoerig sms- en
belcontact hadden gehad in de aanloop naar een vaccindeal tussen Pfizer en de
EU. Dat persoonlijke contact zou doorslaggevend zijn geweest in het
veiligstellen van de vaccins voor de EU.
Vluchtig
Reden
genoeg voor journalist Alexander Fanta om de sms-berichten op te vragen bij de
Europese Commissie via een beroep op de Europese variant van de Wet Openbaarheid
van Bestuur. In principe moeten alle documenten die van belang zijn voor de
besluitvorming bewaard blijven en op verzoek openbaar gemaakt worden, tenzij er
zwaarwegende belangen zijn om dat niet te doen.
Maar
Fanta kreeg wat betreft het sms-contact nul op het rekest. Drie documentjes
kreeg hij toegestuurd, maar geen tekstberichten. Die worden namelijk helemaal
niet geregistreerd in het documentatiesysteem, liet de Commissie weten, omdat
ze naar hun aard ‘vluchtig’ zouden zijn.
Gehakt
De
Ombudsman maakt gehakt van dat archiveringsbeleid. De waakhond wijst erop dat
alle informatie die van belang is voor het beleid of besluitvorming aangemerkt
moet worden als een document, in de zin van de Eurowob.
Het
houdt dus geen pas om in zijn algemeenheid te zeggen dat sms-jes of
Whatsappberichten niet gearchiveerd hoeven te worden. Als de info relevant is,
moeten journalisten en burgers daar toegang toe kunnen krijgen.
Wanbeheer
Uit
het besluit van de Commissie op het openbaarheidsverzoek blijkt dat er alleen
gezocht is naar documenten die zijn geregistreerd in het systeem. Ondanks het
uitdrukkelijke verzoek om de tekstberichten te openbaren, bleek daar dus
überhaupt niet naar gezocht te zijn. Wanbeheer, noemt de Ombudsman dat.
Dat
de berichten niet zijn geregistreerd, daar heeft de Ombudsman geen boodschap
aan. De relevante stukken moeten op tafel komen, of de Commissie die nu in een
systeem heeft staan of niet. Het klachteninstituut eist dan ook dat er alsnog
naar de berichten wordt gezocht.
Niet bindend
Onduidelijk
is voorlopig trouwens of de berichten nog wel bestaan, of dat Von der Leyen ze
inmiddels heeft gewist. Een woordvoerder van de Commissie wilde daar vandaag
geen uitsluitsel over geven. Wel gaf hij aan dat de Commissie een antwoord zal
sturen naar de Ombudsman. De deadline daarvoor ligt op 26 april.
Overigens
zijn de aanbevelingen van de Ombudsman niet bindend. Als de Europese Commissie
wil, kan het de woorden van de waakhond naast zich neerleggen. Wel bestaat de
mogelijkheid voor Fanta om dan naar het Gerecht van het Europees Hof van
Justitie te stappen om alsnog openbaarmaking af te dwingen.